OEE (Overall Equipment Effectiveness) Nedir?

OEE (Overall Equipment Effectiveness – Toplam Ekipman Etkinliği), bir üretim hattının veya tekil bir makinenin planlanan üretim süresi içerisindeki gerçek performansını ölçmek için kullanılan, yalın üretim ve TPM (Total Productive Maintenance) yaklaşımının temel metriklerinden biridir. OEE; yalnızca üretimin yapılıp yapılmadığını değil, ne kadar süre çalışıldığını, çalışılan sürede ne kadar hızlı üretildiğini ve üretilen ürünlerin ne kadarının kaliteli olduğunu aynı anda değerlendiren bütüncül bir performans göstergesidir.

Bu yönüyle OEE, klasik verimlilik oranlarından ayrılır. Tek başına bir yüzde değeri olmasına rağmen, üretimdeki duruş kayıplarını, hız kayıplarını ve kalite kayıplarını ayrıştırarak görünür hale getirir. Günümüzde OEE; tekstil, otomotiv, gıda, ambalaj ve proses endüstrileri başta olmak üzere seri üretim yapılan tüm sektörlerde, karar destek aracı olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır.

OEE’nin Tarihçesi ve Yalın Üretimdeki Yeri

OEE kavramı, 1960’lı yıllarda Japonya’da geliştirilen Toplam Verimli Bakım (TPM) yaklaşımının bir parçası olarak ortaya çıkmıştır. Amaç; makinelerin sadece çalışır durumda olmasını değil, potansiyellerine ne kadar yakın performans gösterdiklerini ölçebilmektir. Yalın üretim felsefesinde temel hedef, israfların (muda) sistematik olarak ortadan kaldırılmasıdır. OEE bu noktada, iyileştirme çalışmalarının hangi kayıp türüne odaklanması gerektiğini sayısal olarak ortaya koyar.

Zamanla OEE, TPM sınırlarının dışına çıkarak Kaizen, SMED, hat dengeleme, kapasite planlama ve performans yönetimi çalışmalarının temel girdilerinden biri haline gelmiştir. Günümüzde %85 ve üzeri OEE değeri, literatürde World Class Manufacturing seviyesi olarak kabul edilmektedir.

OEE Hesaplama Mantığı ve Standart Formülizasyon

OEE hesaplaması, uluslararası kabul görmüş standart bir metodolojiye dayanır. Bu araçta kullanılan tüm hesaplamalar, akademik literatür ve endüstri uygulamalarında referans kabul edilen OEE tanımlarına uygun olarak tasarlanmıştır.

• Availability (Kullanılabilirlik) = Net Çalışma Süresi / Planlanan Üretim Süresi
• Performance (Performans) = (Ideal Cycle Time × Total Count) / Net Çalışma Süresi
• Quality (Kalite) = Good Count / Total Count
• OEE = Availability × Performance × Quality

Bu formülizasyon için temel referans olarak, globalde yaygın şekilde kullanılan oee.com – Calculating OEE kaynağı esas alınmıştır.

OEE Sonucu Nasıl Yorumlanır? (Global Baremler)

OEE değeri tek başına “iyi” veya “kötü” şeklinde değerlendirilmemelidir. Akademik ve endüstriyel uygulamalarda, OEE sonuçları belirli performans bantları üzerinden yorumlanır. Bu bantlar, sistemin olgunluk seviyesini anlamak için kullanılır.

• %0 – %60 | Düşük OEE
  Ciddi duruşlar, hız kayıpları veya kalite problemleri mevcuttur. Öncelik temel stabilite, standart iş ve bakım disiplinidir.


• %60 – %75 | Gelişmeye Açık Seviye
  Proses çalışmaktadır ancak önemli verimlilik kayıpları vardır. SMED, hat dengeleme ve darboğaz analizleri ön plandadır.


• %75 – %85 | İyi Seviye
  Sistematik iyileştirmeler sonuç vermeye başlamıştır. Odak noktası sürdürülebilirlik ve küçük kayıplardır.


• %85 ve üzeri | World Class OEE
  Proses disiplini ve sürekli iyileştirme kültürü yerleşmiştir. Ancak bu seviye dahi mutlak bir sınır olarak görülmez.

Hat Bazlı ve Makine Bazlı OEE Analizi

OEE hesaplaması hem makine bazlı hem de hat bazlı yapılabilir. Hat bazlı analizlerde, Ideal Cycle Time olarak hattaki darboğaz istasyonun çevrim süresi alınmalıdır. Aksi halde performans oranı %100’e yakın görünebilir ve sonuçlar yanıltıcı hale gelir. Bu araç, kullanıcıyı adım adım yönlendirerek doğru veri tanımıyla OEE hesaplanmasını hedefler.